ศูนย์ประสานงานวิจัยและนวัตกรรมด้านเศรษฐกิจสีน้ำเงิน จุฬาฯ ลงพื้นที่ติดตามโครงการพัฒนารูปแบบซั้งบ้านปลาเพื่อการจัดการทรัพยากรประมงและอนุรักษ์โลมาอิรวดีทะเลสาบสงขลาอย่างยั่งยืน

ช่วงบ่ายของวันที่ 22 มีนาคม 2569 ศูนย์ประสานงานวิจัยและนวัตกรรมด้านเศรษฐกิจสีน้ำเงิน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และคณะได้ลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมและรับฟังแผนการดำเนินงานโครงการ “รูปแบบและพื้นที่ทำซั้งบ้านปลาที่เหมาะสมในการบริหารจัดการทรัพยากรประมงรอบทะเลสาบสงขลาตอนบนที่เกื้อหนุนต่อการอนุรักษ์โลมาอิรวดีทะเลสาบสงขลา” ณ ห้องประชุมเขตห้ามล่าสัตว์ป่าทะเลหลวง อ.เขาชัยสน จังหวัดพัทลุง

ในโอกาสนี้ นายภูษิต จันทร์เพชร ประมงจังหวัดพัทลุงและหัวหน้าโครงการฯ ได้กล่าวรายงานที่มาและความสำคัญของโครงการว่า การศึกษาพื้นที่และรูปแบบการทำบ้านปลาในครั้งนี้ ไม่ได้มุ่งเน้นเพียงการเพิ่มปริมาณสัตว์น้ำเพื่อการบริโภคเท่านั้น แต่ประเด็นสำคัญ คือ การพัฒนาให้เป็น “เครื่องมือเชิงพื้นที่” ที่มีประสิทธิภาพ เพื่อแก้ปัญหาและลดความทับซ้อนระหว่างพื้นที่ทำประมงของชาวบ้านกับแหล่งอาหารสำคัญของโลมาอิรวดี โดยขับเคลื่อนผ่าน 3 กลไกหลักที่สำคัญ ได้แก่ 1. การเพิ่มความซับซ้อนของถิ่นอาศัย โดยมุ่งสร้างระบบนิเวศจำลองที่เหมาะสมต่อการเป็นที่อยู่อาศัยและหลบภัยของสัตว์น้ำหลากหลายชนิด 2. การเพิ่มความหนาแน่นของปลาเหยื่อ เพื่อดึงดูดปลาที่เป็นอาหารหลักของโลมาให้เข้ามาอาศัยอยู่ในพื้นที่อนุรักษ์ที่ปลอดภัย ช่วยลดการออกไปหากินนอกพื้นที่เสี่ยง 3. การกระจายแรงกดดันทางการประมง เป็นการสร้างแรงจูงใจให้ชาวประมงปรับเปลี่ยนพื้นที่ทำการประมงออกจากบริเวณที่มีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดการจับสัตว์น้ำพลอยได้ (Bycatch) หรือป้องกันไม่ให้โลมาอิรวดีเข้ามาติดเครื่องมือประมงโดยไม่ตั้งใจ

แนวทางดังกล่าวถือเป็นการนำแนวคิดการจัดการประมงเชิงระบบนิเวศ มาปรับใช้อย่างเป็นรูปธรรม โดยมุ่งเน้นการสร้างความสมดุลของห่วงโซ่อาหารควบคู่ไปกับการลดความขัดแย้งเชิงพื้นที่ ระหว่างกิจกรรมทางเศรษฐกิจของชุมชนและการอนุรักษ์โลมาอิรวดี ซึ่งเป็นสัตว์สงวนและเสี่ยงใกล้สูญพันธุ์ที่ในทะเลสาบสงขลา ให้สามารถดำรงอยู่ร่วมกับวิถีประมงได้อย่างยั่งยืน

นอกจากนี้ นายภูษิต จันทร์เพชร หัวหน้าโครงการฯ พร้อมด้วย นางสาวธันยพร อจลวิชกุล หัวหน้ากลุ่มพัฒนาและส่งเสริมอาชีพการประมง นายถาวร รุกขสุคนธ์ ประมงอำเภอเขาชัยสน ได้พาคณะทำงานขับเคลื่อนการอนุรักษ์โลมาอิรวดีในพื้นที่ทะเลสาบสงขลา ลงพื้นที่เยี่ยมชมรูปแบบการจัดทำซั้งบ้านปลาและการอนุรักษ์ทรัพยากรสัตว์น้ำของชุมชนประมงบริเวณทะเลหลวง ณ บ้านคลองขุด อ.เขาชัยสน จ.พัทลุง

การลงพื้นที่ติดตามความคืบหน้าในครั้งนี้ จึงถือเป็นก้าวสำคัญที่พิสูจน์ให้เห็นว่า งานวิจัยและนวัตกรรมสามารถเปลี่ยนผ่านจากระดับทฤษฎีไปสู่การปฏิบัติในพื้นที่จริงได้สำเร็จ ซึ่งไม่เพียงแต่จะช่วยตอบโจทย์วิกฤตด้านสิ่งแวดล้อมและการอนุรักษ์สัตว์น้ำหายากเท่านั้น แต่ยังช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตและดูแลปากท้องของพี่น้องประชาชนในพื้นที่ได้อย่างแท้จริงและมั่นคงสืบไป